|
YAKIT
PÜSKÜRTME SİSTEMLERİ
Yakıt Püskürtme Sistemlerinin Görevleri
Motorların silindirleri içinde havanın sıkıştırılmasından
amaç, onun sıcaklığını, içerisine, püskürtülecek yakıtın
tutuşma sıcaklığından daha yüksek değerlere çıkarak,
kendiliğinden tutuşma ve yanmayı sağlamaktır. İyi bir yanma
oluşturulması koşullarından biri, sıkıştırılan havanın
sıcaklığı ise diğeri de yakıtın çok küçük küreciklerden
oluşan bir sis şeklinde bu havanın içerisine
püskürtülmesidir. İşte, bu görevi yerine getiren devreye <>
adı verilir.
Dizel motorlarına günümüze kadar, birbirinden farklı yakıt
püskürtme yöntemleri uygulanmıştır. Ne tür bir püskürtme
yöntemi uygulanırsa uygulansın, bu sistemin şu görevleri
yerine getirmesi gerekir.
* Püskürtülecek yakıt miktarını hassas bir şekilde motora
vermek
* Motorun tüm devir sayısı ve yükünde, yakıtı çevrimin
belirli noktasında silindirlere püskürtmek
* Püskürmenin çok çabuk olarak başlama ve sona ermesini
sağlamak
* Yanmayı ve yanma sırasında basınç yükselmesini denetlemek
bakımından, belirli miktar da yakıtı, motor silindirlerine
püskürtmek.
* Yakıtı, yanma odasının gerektirdiği şekilde atomize etmek.
* Çok iyi bir yanma oluşturabilmek için yakıtı çok küçük
partikül veya kürecikler halinde yanma odasının her tarafına
ve düzgün bir biçimde dağıtmak.
Düzgün bir çalışma sağlayabilmek için, sabit yük durumunda
ve her çevrimde püskürtülecek yakıt miktarıda üretilecek güç
açısından eşit olmalıdır. Böylece, motor silindirlerinden
bir bölümü normalden daha küçük yük altında çalışırken,
diğer silindirlerin aşırı yükte çalışmaları ve aşırı
ısınmaları tehlikesi giderilmiş olunur.
En yüksek güç, çok iyi bir yakıt ekonomisi ve iyi bir yanma
elde edebilmek için, püskürtmenin çevrimin belli bir
noktasında başlaması gerekir. Çevrime göre yakıt çok erken
püskürtüldüğü zaman bu noktada silindirin içindeki havanın
sıcaklığı yeter derecede yüksek olmadığı için, tutuşma
gecikecektir. Bu arada, yakıt püskürtme sürdüğü için
silindirdeki yakıt miktarı çoğalacak, tutuşma ve yanma
patlama şeklinde oluşacak, motor vuruntulu ve gürültülü bir
biçim de çalışacaktır. Diğer taraftan yanma odası duvarları
ve piston kafası yakıtla ıslandığından, hem bir miktar yakıt
enerjisi ziyan olacak ve hemde karterdeki yağın kirlenmesi
tehlikesi belirecek ve böylece dumanlı egzoz ve zayıf yakıt
ekonomisi meydana gelecektir. Yakıt, çevrime göre çok geç
püskürtüldüğünde, piston ÜÖNyı geçtikten sonra yanma meydana
gelecek, motor maksimum güç geliştiremeyecek, yakıt harcamı
artacak ve dumanlı egzoz oluşacaktır.
Silindirlere püskürtülen yakıt miktarı, motorun çalışmasını
püskürtme zamanındaki gibi etkiler. Eğer püskürtülen yakıt
miktarı, püskürtülmesi gereken miktardan çok fazla ise, çok
erken püskürtmedeki sonuçlar elde edilir. Eğer püskürtülen
yakıt miktarı,olması gerekenden çok az ise sonuç geç
püskürtmedeki gibi olur.
Bir motorun gücü ve yanmanın tamamlanması, püskürtülen
yakıtın yanma odasındaki havanın her tarafına bir biçimde
dağıtılmasına bağlıdır. Ancak, çoğu zaman püskürtülen
yakıtın bir bölümü yanma odası duvarları ve piston kafasına
çarpar. Dolayısıyla yakıtın tam yanması müm kün değildir. Bu
gibi durumlarda karterdeki yağlama yağı kirlenir, karbon
artıkları ve seğmanların yuvalarında tutulması olayı meydana
gelebilir.
Püskürtme Sistemi
Dizel motorları endüstri gelişip büyüdükçe, hava ile
püskürtmeli ve sabit basınçlı sistemlere göre daha verimli
ve güvenilir püskürtme sistemlerine gereksinim duyulmaya
başlandı. Bu durum, çok değişken yükler ve devir sayısında
çalıştırılan motorlar de kendini gösterdi. Sonuç olarak;
yüksek basınç pompaları oluşturuldu. Bu pompaların görevleri
motorun her çevrimi için yakıt miktarını saptamak ve onu
püskürtme için gerekli basınçla enjektörlere göndermektir.
Pompa tarafından sağlanan yüksek basınçlı yakıt; enjektörün
iğnesini kaldırarak yanma odasına püskürtülmektedir. Bu
pompalar tümüyle pistonlu türden yapılmakta, küçük çaplı bir
piston veya ile bu plancırın içinde çalıştığı bir
silindirden oluşmaktadır.
Yakıt kamının, kam makarası yardımıyla pompa plancırına
verdiği yukarı hareket nedeniyle sağlanan basınçlı yakıt,
yüksek basınç pompasından boru devresi yardımıyla enjektöre
gönderilir. Böylelikle, iğne yakıt tarafından yukarı
kaldırılır, basınçlı yakıt yanma odasına püskürtülür. Bu
devrede en önemli görev yüksek basınç pompasına
yüklenmiştir.
|